Κύριε Γενικέ Γραμματέα της Περιφέρειας, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, να σας καλημερίσω και από τη μεριά μου εκ μέρους του ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ.
Πρέπει να ξεκινήσω λέγοντας ότι η σημερινή μας Συνέλευση, συμπίπτει με μία μεγάλη ανακοίνωση από μεριάς της κυβέρνησης, του προγράμματος Καλλικράτης, που αφορά στη νέα αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της αποκεντρωμένης διοίκησης.
Είναι γνωστό ότι την Κυριακή το Υπουργικό Συμβούλιο ξεκίνησε και επίσημα τη διαδικασία διαβούλευσης με βάση το κείμενο που όλοι έχουμε στα χέρια μας.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
η Αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ Βαθμού εδώ και πάρα πολλά χρόνια πάλεψε και διεκδίκησε μια συνολική και ενιαία διοικητική μεταρρύθμιση, που θα αφορούσε στην αποκέντρωση του κράτους, τη δημιουργία της αιρετής Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης, αλλά και την ενίσχυση και αναβάθμιση του ρόλου των Πρωτοβάθμιων ΟΤΑ.
Για εμάς η επίσημη έναρξη αυτού του διαλόγου για τη διοικητική μεταρρύθμιση, ξεκίνησε επίσημα στο Συνέδριο της ΚΕΔΚΕ στην Κυλλήνη, στις 14 – 16 Νοεμβρίου του 2007. Εκεί λοιπόν, σε αυτό το Συνέδριο, πήραμε σχεδόν μία ομόφωνη απόφαση, σχεδόν γιατί υπήρχε μία διαφωνία από την παράταξη του ΚΚΕ, όπου συμφωνήσαμε σε βασικά πράγματα τα οποία σήμερα περιλαμβάνονται στο κείμενο που έχουμε στα χέρια μας και που είναι στο στάδιο της συζήτησης.
Διαβάζω συγκεκριμένα από την εισήγηση του Προέδρου της ΚΕΔΚΕ, του κυρίου Νικήτα Κακλαμάνη, στην απόφαση του Συνεδρίου. Έλεγε, λοιπόν, η απόφαση εκείνη:
«Η Ελληνική Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει θέσει ως στρατηγικό στόχο το σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου προγράμματος τομών και μεταρρυθμίσεων, που θα μας οδηγήσουν στην αναζωογόνηση του εθνικού χώρου, σε ένα σύγχρονο κράτος στρατηγείο, με αποκεντρωμένους θεσμούς, ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη και ισχυρούς Δήμους.»
Και συνεχίζαμε στην απόφαση του Συνεδρίου: «Το διοικητικό σύστημα της χώρας, οι δομές της διοίκησης και της Αυτοδιοίκησης, πρέπει να διαρθρώνονται σε τρία επίπεδα. Ένα, εθνικό επίπεδο, δύο, περιφερειακό, τρία, το τοπικό επίπεδο.
1. «Η κεντρική δημόσια διοίκησης…» λέγαμε στην απόφαση της Κυλλήνης «…ενισχύει τις εκτελεστικές δομές και τις κατευθύνσεις ώστε το κράτος να γίνει κράτος – στρατηγείο, αποκεντρώνοντας αρμοδιότητες και πόρους σε περιφέρειες και στο τοπικό επίπεδο.
2. Μιλάγαμε τότε για την ίδρυση της Περιφερειακής Διοίκησης, με εκλεγμένο Περιφερειάρχη και Περιφερειακό Συμβούλιο, που θα αναλάμβανε τον σχεδιασμό, προγραμματισμό και υλοποίηση των προγραμμάτων και πολιτικών ανάπτυξης και του Α’ και του Β’ Βαθμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
3. Μιλάγαμε για ένα Καποδίστρια 2, με αίτημα για συνενώσεις Δήμων, με στόχο την ισχυροποίησή τους, την εξασφάλιση της βιωσιμότητάς τους και την προώθηση της τοπικής ανάπτυξης.
Αυτά, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, αποφασίσαμε σχεδόν ομόφωνα στο Συνέδριο της Κυλλήνης το 2007.
Περίπου τα ίδια αποφάσισε και η ΕΝΑΕ στο Συνέδριο της Δράμας, αλλά και στο Συνέδριο της Αθήνας στο Caravel, στις 15 Μαρτίου του 2008.
Το ίδιο αποφασίσαμε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στο έκτακτο Συνέδριό μας στις 23-24 Ιουνίου του 2008, πάλι εμείς στην Εθνική Ασφαλιστική, στη Συγγρού.
Επομένως, έχουμε ζυμωθεί πάρα πολύ, έχουμε συζητήσει πάρα πολύ, έχουμε συμφωνήσει σε πάρα πολλά πράγματα. Είναι ώριμο φρούτο λοιπόν, όλη αυτή η διαδικασία που σήμερα έρχεται για διαβούλευση. Είναι δική μας δουλειά, είναι δικός μας κόπος, που σήμερα ήρθε να αποτυπωθεί μέσα από το πρόγραμμα Καλλικράτης που εξήγγειλε το Υπουργείο Εσωτερικών Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, το οποίο σε πολύ μεγάλο βαθμό, επαναλαμβάνω, εκφράζει τις δικές μας αποφάσεις και έρχεται να κάνει πράξη όλα όσα ζητήσαμε από τα Συνέδριά μας.
Για αυτό λοιπόν πρέπει να το ξεκαθαρίσουμε από την αρχή. Αυτή η υπόθεση του προγράμματος Καλλικράτης, είναι υπόθεση δική μας και εμείς κύρια και βασικά πρέπει να είμαστε εγγυητές αυτής της προσπάθειας. Εμείς πρέπει να πάρουμε την υπόθεση στα χέρια μας, να τη φέρουμε εις πέρας με επιτυχία. Από εμάς εξαρτώνται τα πάντα.
Για αυτό λοιπόν πρέπει μέσα από τον οργανωμένο διάλογο που άνοιξε χθες με τη συνεδρίαση της ΚΕΔΚΕ, σήμερα εδώ, αλλά νομίζω σε όλη την περιφέρεια, σε όλη την χώρα, να στηρίξουμε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια που αφορά την αναδιάταξη του διοικητικού χάρτη της χώρας, που ξεκίνησε το Υπουργείο. Πρέπει να συμβάλλουμε γόνιμα και δημιουργικά, με προτάσεις, με θέσεις, με παρατηρήσεις, ώστε να βελτιώσουμε, να εξειδικεύσουμε το κείμενο που έχουμε στα χέρια μας και σίγουρα το κείμενο αυτό πιστεύω ακράδαντα χρήζει βελτιώσεων και συμπληρώσεων, όπως επίσης και παρατηρήσεων που θα κάνουν πιο λειτουργικό, πιο αποτελεσματικό αυτό το κείμενο, ώστε να μπορέσουμε εμείς αύριο να έχουμε στα χέρια μας ένα νομοσχέδιο, να έχουμε δηλαδή έναν μπούσουλα για να προσφέρουμε καλύτερες υπηρεσίες στον πολίτη.
Όμως πρέπει εξαρχής να τονίσουμε ότι το πρόγραμμα Καλλικράτης είναι πράγματι μία ριζοσπαστική δομική αλλαγή στο διοικητικό χάρτη της χώρας μας. Πρόκειται για μια μεγάλη τομή, ανατροπή στα σημερινά δεδομένα του ελληνικού κράτους.
Το πρόγραμμα Καλλικράτης διακρίνεται για την ενιαία και συνολική αντιμετώπιση όλων των βαθμών της διοίκησης και της Αυτοδιοίκησης. Δηλαδή, αφορά το κεντρικό κράτος, με την αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων, το περιφερειακό επίπεδο με τη δημιουργία της αιρετής Αυτοδιοίκησης, το τοπικό επίπεδο με την ενίσχυση και ενδυνάμωση των ΟΤΑ Α΄ Βαθμού.
Πρόκειται, λοιπόν, για ολοκληρωμένες παρεμβάσεις σε όλο το οικοδόμημα, τόσο σε κεντρικό επίπεδο, όσο και σε περιφερειακό και τοπικό. Αυτή η αναδιάταξη των επιπέδων της Αυτοδιοίκησης, είναι μία ριζική αλλαγή του κεντρικού κράτους, που το αναδεικνύει σε επιτελικό, συντονιστικό και ελεγκτικό και έτσι πρέπει να είναι.
Η δημιουργία της αιρετής Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης, ο Β’ Βαθμός για εμάς, έχει ως βασικό στόχο και προτεραιότητα την αλλαγή του αναπτυξιακού προτύπου της χώρας. Πιστεύω ότι η βασική του κατεύθυνση όπως αποτυπώνεται μέσα στο κείμενο, είναι η ανάπτυξη της κάθε μιας από τις 13 Περιφέρειες της χώρας μας, με βάση τα συγκριτικά πλεονεκτήματά της. Κάθε Περιφέρεια, κάθε περιοχή, πρέπει να αξιοποιήσει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα, το ανθρώπινο δυναμικό που έχει, γιατί το μεγάλο πρόβλημα της χώρας μας είναι το παραγωγικό έλλειμμα.
Το Συμβούλιο Διαβούλευσης της Περιφέρειας που εισάγεται μέσα από το πρόγραμμα Καλλικράτης και που αποτελείται από τον Περιφερειάρχη, τους Αντιπεριφερειάρχες, τους επικεφαλής των Περιφερειακών Παρατάξεων, τους Δημάρχους της Περιφέρειας, καθώς επίσης και τους εκπροσώπους οργανώσεων εργοδοτικών, εργαζομένων, επαγγελματικών συλλόγων, επιστημονικών συλλόγων και άλλα, που συνεδριάζει υποχρεωτικά μία φορά τουλάχιστον το χρόνο πριν από την έγκριση του ετήσιου προγράμματος, αποτελεί τομή για την αναπτυξιακή προοπτική της Περιφέρειας. Εισάγει δηλαδή το στοιχείο του δημοκρατικού προγραμματισμού, που τόσο πολύ απουσιάζει για την ανάπτυξη της κάθε περιοχής και γενικότερα της χώρας μας.
Σε ό,τι αφορά τώρα, τα λέω πολύ περιληπτικά, στους νέους ΟΤΑ. Γίνεται μία μεγάλη προσπάθεια οργανωτικής και λειτουργικής αναβάθμισής τους. Καθώς επίσης, όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο 4, γίνεται μία προσπάθεια για την επαρκή χρηματοδότησή τους ώστε η αλλαγή αυτή του διοικητικού συστήματος να μην μείνει βήμα μετέωρο. Είναι σαφές ότι τα κριτήρια για τις συνενώσεις των Δήμων πρέπει να εφαρμοστούν μετά από έναν συστηματικό και γόνιμο διάλογο τόσο σε τοπικό επίπεδο, όσο και στο επίπεδο της ΤΕΔΚΝΑ και της ΚΕΔΚΕ, ώστε να αποφευχθούν λάθη και στρεβλώσεις που έγιναν στον Καποδίστρια 1 το 1998.
Τα κριτήρια αυτά είναι συμφωνημένα από εμάς. Είτε είναι τα πληθυσμιακά, κοινωνικά, οικονομικά, γεωγραφικά, αναπτυξιακά, πολιτιστικά, ιστορικά, χωροταξικά. Είναι γνωστά σε όλους. Έχουν συμφωνηθεί λοιπόν, ομόφωνα έχουν γίνει αποδεκτά.
Στόχος μας είναι ισχυροί Δήμοι που θα προσφέρουν ποιοτικές υπηρεσίες στους συμπολίτες μας. Η αποκέντρωση είναι ο στόχος, οι υπηρεσίες που θα προσφέρουμε μέσα από την αποκέντρωση πόρων και αρμοδιοτήτων, είναι πραγματικά υπηρεσίες που χρειάζεται ο πολίτης, που έχει ανάγκη ο πολίτης σε κάθε γωνιά της χώρας.
Θέλω να αναφερθώ σε δύο άλλα ζητήματα που έχουν σχέση με τις αρμοδιότητες και πόρους. Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σε ότι αφορά τις αρμοδιότητες, μέσα από το κείμενο γίνεται πραγματικά μία μεγάλη προσπάθεια μεταφοράς αρμοδιοτήτων, τόσο από το κεντρικό κράτος, όσο και από τις κρατικές Περιφέρειες, στις αιρετές Περιφερειακές Αυτοδιοικήσεις, αλλά και στους Δήμους, δηλαδή στον Α’ και Β’ Βαθμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ενδεικτικά, αναφέρει το κείμενο: «Οι αρμοδιότητες του προγραμματισμού και ανάπτυξης, η διαχείριση του ΕΣΠΑ, η εκπόνηση του αναπτυξιακού σχεδιασμού των Περιφερειών, τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων που έχουν σχέση με τις υποδομές, τις μεταφορές και τις επικοινωνίες, ιδίως για έργα που έχουν αμιγώς περιφερειακή διάσταση, η ακτοπλοΐα, τα λιμάνια που έχουν περιφερειακή σημασία, καθώς επίσης και αρμοδιότητες που έχουν σχέση με τους φυσικούς πόρους, την ενέργεια και τη βιομηχανία.» Το ίδιο αναφέρεται και για το εμπόριο, τον τουρισμό, τη γεωργία, την κτηνοτροφία και αλιεία.
Είναι σημαντικές αυτές οι αρμοδιότητες. Είναι αυτό που λέμε εμείς, η μεταφορά αρμοδιοτήτων ώστε να περιοριστεί το συγκεντρωτικό, γραφειοκρατικό, πελατειακό, αναποτελεσματικό κεντρικό κράτος και να μεταφερθούν αρμοδιότητες, υπηρεσίες και πόροι στην Περιφέρεια. Να πάνε δηλαδή οι υπηρεσίες πιο κοντά στον πολίτη. Είναι αδιανόητο να μην έχει αρμοδιότητα ο αιρετός Περιφερειάρχης σε σχέση με τα περιφερειακά νοσοκομεία, την πρωτοβάθμια παιδεία, υγεία, να μην έχει σχέση η Τοπική Αυτοδιοίκηση. Αν πραγματικά θέλουμε αποκέντρωση, εκεί πηγαίνουμε και εκεί προβλέπεται μέσα από το νομοσχέδιο.
Όμως πιστεύω ακράδαντα ότι θα πρέπει εμείς ως κίνημα Αυτοδιοίκησης που πιστεύουμε συνολικά σε αυτή τη μεγάλη μεταρρύθμιση, να συγκεκριμενοποιήσουμε και ποιες άλλες αρμοδιότητες που σήμερα παραμένουν στο κεντρικό κράτος, πρέπει να μεταφερθούν στον Β’ και Α’ Βαθμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Είναι για εμάς μια σημαντική ευκαιρία σήμερα που ξεκινά ο διάλογος, αυτή η διαβούλευση, να αξιοποιήσουμε αυτήν την ευκαιρία με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ώστε να πετύχουμε ένα μεταφερθούν ακόμα περισσότερες αρμοδιότητες στην αιρετή Περιφέρεια, στον ισχυρό Δήμο.
Αυτό πρέπει να κάνουμε σαν αυτοδιοικητικό κίνημα. Αυτό παλέψαμε τόσα χρόνια. Είναι σήμερα η ώρα να το κάνουμε πράξη.
Νομίζω λοιπόν ότι μπορούμε να πετύχουμε να μεταφερθούν ακόμα περισσότερες αρμοδιότητες. Έτσι πραγματικά θα υλοποιήσουμε στο ακέραιο αυτό που είπαμε κράτος-στρατηγείο, ισχυρή Περιφέρεια, ισχυρός Δήμος.
Τέλος, πιστεύω ότι πρέπει να υπάρξει με σαφήνεια ο προσδιορισμός των αρμοδιοτήτων σε κάθε επίπεδο της διοίκησης, είτε αφορά το κεντρικό κράτος, είτε τις γενικές διοικήσεις, είτε τον Β’ Βαθμό, είτε τον Α’ Βαθμό. Επαναλαμβάνω, να υπάρξει προσδιορισμός των αρμοδιοτήτων με σαφήνεια, ώστε να αποφευχθούν συγχύσεις, αλληλοεπικαλύψεις, μεταξύ των διαφόρων βαθμών διοίκησης, είτε Α’ είτε Β’, είτε του κράτους, οι οποίες αλληλοεπικαλύψεις έχουν δημιουργήσει τα φαινόμενα της γραφειοκρατίας, της αναποτελεσματικότητας και τέλος, ταλαιπωρείται ο πολίτης ενώ τα προβλήματα συνεχίζουν να παραμένουν άλυτα και ο ένας βαθμός εξουσίας επιρρίπτει τις ευθύνες στον άλλο.
Σε ό,τι αφορά στους πόρους, νομίζω κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, στο ανά χείρας κείμενο που έχουμε του προγράμματος Καλλικράτης και στο κεφάλαιο Δ’, η οικονομική και επιχειρησιακή υποστήριξη της νέας αρχιτεκτονικής, προσδιορίζονται οι πόροι, αλλά και το πρόγραμμα στήριξης, που είναι το συγκεκριμένο, ΕΛΛ.Α.Δ.Α., δηλαδή Ελληνική Αρχιτεκτονική Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης, καθώς και υπάρχει συγκεκριμένη αναφορά στο κεφάλαιο αυτό, που λέει ότι οι αρμοδιότητες που μεταφέρονται στους Δήμους και τις Περιφέρειες, κοστολογούνται εκ των προτέρων αναλυτικά, ώστε με αυτόν τον τρόπο να υπάρχει πλήρης συμμόρφωση με το άρθρο 102 του Συντάγματος.
Δηλαδή, κάθε αρμοδιότητα η οποία θα μεταφερθεί στο Β’ και στον Α’ Βαθμό Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εκ των προτέρων κοστολογείται ώστε να έχουμε και τους πόρους, αλλά λέει και σε ένα άλλο σημείο: «…αλλά μεταφέρονται και ολόκληρες υπηρεσίες με το προσωπικό τους στο επίπεδο του Α’ και του Β’ Βαθμού.»
Όπως επίσης, υπάρχει ειδική αναφορά στο προσωπικό, ότι θα πρέπει οι Δήμοι για να μπορέσουν να είναι αποτελεσματικοί, οι Δήμοι δηλαδή ισχυροί, που σημαίνει Δήμος με διπλογραφικό και Οικονομική Υπηρεσία, Δήμος με Πολεοδομία και Τεχνική Υπηρεσία, Δήμος με Κοινωνική Υπηρεσία, θα πρέπει όπως αναφέρεται μέσα να προχωρήσει άμεσα και αυτή είναι η δέσμευση της κυβέρνησης, στην πρόσληψη του επιστημονικού εκείνου προσωπικού που θα μπορέσει να λειτουργήσει αυτές τις Υπηρεσίες και υπάρχει η εξαγγελία ενός σχεδίου που λέει δεν μπορεί να συσταθεί σε κάποιον Δήμο Τεχνική Υπηρεσία και Πολεοδομία, αν δεν έχει τουλάχιστον δέκα πολιτικούς μηχανικούς, τεχνικούς. Μπορεί να είναι πολιτικοί μηχανικοί αρχιτέκτονες και τα λοιπά.
Αυτό λοιπόν αναφέρεται ρητά για να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε τη βασική αρχή και κατεύθυνση και λογική ώστε οι Δήμοι να προσφέρουν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες στους πολίτες.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
θέλω να κλείσω αυτήν την πρώτη τοποθέτησή μας ότι το πρόγραμμα Καλλικράτης είναι μια μεγάλη ευκαιρία. Ιδιαίτερα για εμάς τους αυτοδιοικητικούς, που έχουμε μία μεγάλη ιστορία στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζοντας και λέγοντας εκ των προτέρων ότι σήμερα είμαστε εμείς, αύριο θα είναι κάποιοι άλλοι, δεν πρέπει να βλέπουμε αποκλειστικά και μόνο το σήμερα, αλλά πρέπει να δούμε το αύριο, το μέλλον της χώρας, το μέλλον της Αυτοδιοίκησης και της διοίκησης.
Είναι μια μεγάλη ευκαιρία, είναι μια μεγάλη τομή και ανατροπή, είναι κάτι που ζητούσαμε χρόνια. Πρέπει εμείς να εγγυηθούμε την υλοποίηση και εφαρμογή αυτού του σχεδίου. Εμείς πρέπει να θέσουμε τα ζητήματα όπου χρειάζονται διευκρινίσεις, όπου πρέπει να προσθέσουμε, όπου πρέπει να αφαιρέσουμε κάτι άλλο. Εμείς πρέπει να μπούμε μπροστά.
Τέλος, θέλω να κλείσω, κύριε Πρόεδρε, με μία πρόταση προς την Ένωσή μας και προς το Προεδρείο.
Νομίζω, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ότι εμείς σήμερα ξεκινάμε και επίσημα αυτό το διάλογο. Θα κατατεθούν προτάσεις. Η πρότασή μου είναι η Επιτροπή Θεσμών, μαζί με τους επικεφαλής των παρατάξεων, να αποτελέσουν ένα Σώμα που θα επεξεργαστεί, θα εξειδικεύσει όλες τις προτάσεις, αλλά και εν πάση περιπτώσει θα καταθέσει τις δικές της, η Ένωση, τις δικές της προτάσεις, θέσεις, απόψεις, παρατηρήσεις, στο κείμενο το οποίο έχουμε στα χέρια μας, ώστε εγκαίρως, προς το τέλος του μήνα, αρχές του Φλεβάρη και πριν από το Συνέδριο της ΕΝΑΕ, εμείς να κάνουμε ένα Διοικητικό Συμβούλιο, γιατί όχι και μια ακόμα τέτοια Γενική Συνέλευση ή μεγαλύτερου Σώματος και εκεί εμείς να συγκεκριμενοποιήσουμε όλες αυτές τις προτάσεις που θα κατατεθούν από τους συναδέλφους Δημοτικούς Συμβούλους, Δημάρχους και ούτω καθεξής. Δηλαδή, να ανοίξουμε και εμείς αυτόν τον διάλογο. Δεν πρέπει να υπάρξει Δημοτικό Συμβούλιο στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, που δεν θα συνεδριάσει. Δεν πρέπει να υπάρξει Δημοτικό Συμβούλιο που δεν θα ανοίξει τη διαβούλευση αυτή στο μέτρο που μπορεί με την τοπική κοινωνία.
Όλα αυτά όμως πρέπει να γίνουν γρήγορα, ώστε να έρθουν αυτές οι προτάσεις και εμείς αρχές του μήνα, πριν από το Συνέδριο, αυτή είναι η πρόταση η δική μου, της ΕΝΑΕ, να συγκεκριμενοποιήσουμε, να τις καταγράψουμε και να συμβάλλουμε αποφασιστικά και σημαντικά στη βελτίωση αυτού του κειμένου που έχουμε στα χέρια μας.
Ευχαριστώ πολύ.